Những xung đột hiện hữu giữa văn hóa và kiến trúc
Trong một cuộc trò chuyện với Reatyên ổnes, KTS. Phạm Thanh hao khô Tùng - Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam đã khẳng định: “Kiến trúc là một phần của văn hóa. Nhiệm vụ của quy hoạch và kiến trúc là tạo dựng ko gian sống cho loài người, do đó phản ánh văn hóa là bắt buộc, là đương nhiên. Bởi lẽ kiến trúc cho ai, quy hoạch cho ai? Cho người Việt Nam, cho những dân tộc sống trên tổ quốc Việt Nam. Cho nên quy hoạch, kiến trúc phcửa quan thích hợp với tính bạn dạng địa, với đặc trưng của địa phương về loài người, địa hình và văn hóa”.
Thế nhưng, thực tiễn đã cho thấy rằng, kiến trúc Việt Nam lúc này còn tồn tại những bất cập, hạn chế trong tiến trình trở thành tân tiến và chưa phản ánh được bạn dạng sắc văn hóa mặn mòi. Hay nói chung bạoh khhung bạo, kiến trúc vẫn xa rời văn hóa bạn dạng địa, trở thành tân tiến manh mún, gom góp, thiếu điểm nhấn và sáng tạo ở cả thị trấn lẫn nông thôn.
Theo TS.KTS. Nguyễn Tất Thắng - Nghiên cứu viên công nghệ cao tại Viện Kiến trúc Quốc gia (Bộ Xây dựng), kiến trúc nông thôn Việt Nam lúc này đang có Xu thế quá tquan ải, xung đột với những ý kiến và nhận thức của nông thôn - nơi lưu giữ sâu đậm nhất những trị giá trị của nền văn hóa, những trị giá trị tinh hoa dân tộc. Mặt ko giống độc, nông thôn cũng có thể chứa đựng những sự trì trệ khó xoay chuyển nhất thông qua cốt những độch mang tính số đông, nhưng kiến trúc cũng chưa thể hiện được vai trò khắc phục những hạn chế này.
![](https://cdn.reatimes.vn/mediav2/upload/userfiles2021/images/thuyquynh/2.-keo/kts-nguyen-tat-thang_13092023145417_116.jpg)
TS.KTS. Nguyễn Tất Thắng - Nghiên cứu viên công nghệ cao tại Viện Kiến trúc Quốc gia (Bộ Xây dựng). (Hình ảnh: Bộ Xây dựng)
Chuyên gia cũng nhận định, văn hóa, lối sống, kiến trúc nông thôn hiện đang bị thị trấn hóa xâm lấn, có rủi ro phá vỡ và mất dần gốc rễ. Trong Khi đó, những hiểm cơ chế chính sác hiểmh được cụ thể hóa bằng những hiểm đồ án quy hoạch có phần phiến diện, duy ý chí; chưa coi trọng và thiếu gicửa quan pháp để duy trì những trị giá trị văn hóa từ những hiểm khu định cư truyền thống của xóm làng; ứng dụng một khuôn mẫu chung cho toàn bộ những hiểm vùng nông thôn trên cả nước, phá vỡ và đi trái lại sự hình thành với cốt những hiểmh văn hóa nông thôn.
Cùng với đó, tình trạng cho phép tđộc ách thửa đất trong những nghiệt khuôn viên nhà ở truyền thống, từ thừa kế tới dịch chuyển mua sắm bán cũng kéo tới việc ko quản trị được dung mạo kiến trúc. Nhà ở xây cất với nhiều hình thức khđộc ác nhau làm phá vỡ và biến hình trạng thái, cấu trúc ko gian kiến trúc làng quê, xâm lấn và phá hủy dần ngôi nhà kiến trúc truyền thống sơ khai từ ban sơ, song song Lúcến tăng thêm tỷ lệ dân số, tỷ lệ trú ngụ, chuyển đổi cư dân gốc, nhập khẩu văn hóa ngoại lai…
Với kiến trúc thành phố, TS.KTS. Nguyễn Tất Thắng phân tích, hơn nhị thập kỷ qua, Việt Nam đã có véc tơ vận tốc tức thời trở thành tân tiến thành phố vượt bậc với gần 1.000 khu thành phố mới Thành lập, kề vai những thành phố cũ hiện hữu. Bộ mặt kiến trúc lẫn hạ tầng kỹ thuật thành phố đã tân tiến hơn, tiện nghi hơn. Không ít thành phố đạt thành công ở cả quy hoạch lẫn phong những độch kiến trúc như Ecopage authorityrk, Phú Mỹ Hưng, Vinhomes, Phúc Khang…
Nhưng với một phần tử ko nhỏ còn lại, hồ hết đều manh mún, thiếu bạn dạng sắc, có Xu thế như nhau hóa về hình thái, cấu trúc và dung mạo kiến trúc… Cùng với đó, dung mạo thành phố cũng trở thành xấu đi Khi sự tẻ nhạt về kiến trúc đi cùng những hệ quả của quá trình thị trấn hóa mất làm chủ như: ô nhiễm môi trường, tắc nghẽn liên lạc, tỷ lệ trú ngụ quá tcửa ải, thiếu thốn chung bạo tiện ích thuộc hạ tầng kỹ thuật và xã hội, thiếu vắng cây xanh và mặt nước, ngập lụt, cháy nổ, mất trật tự và tệ nạn xã hội, yếu thế trong phòng chống dịch bệnh…
![](https://cdn.reatimes.vn/mediav2/upload/userfiles2021/images/thuyquynh/2.-keo/ktvn1_13092023145749_116.jpg)
Sự trở thành tân tiến lộn xộn, manh mún, thiếu quy hoạch, ko tương đương về quy mô của những độc khu thành phố kéo tới dung mạo chung của thành phố bị phân tác độch theo kiểu "tên miền authority báo". (Hình ảnh minh họa)
Ngoài ra là sự chồng chéo, thiếu nhất quán và tương đương của những nghiệt nền móng luật, cơ chế chính sđộc ách trong xây dựng, quản trị, quản trị và vận hành hoạt động của mỗi thành phố, mỗi thành phố. Ngoài ra, việc di dời những nghiệt cơ sở ô nhiễm và độc hại ra khỏi những nghiệt thành phố đã được triển knhị, nhưng một phần ko nhỏ quỹ đất lại được sử dụng để trở thành tân tiến chung cư hoặc những nghiệt trung tâm thương nghiệp, thay vì đầu tư cho những nghiệt ko gian công cộng của thành phố, kéo tới việc ko phục vụ được ý định sinh hoạt số đông và sống gần tự nhiên của cư dân.
Duy trì, tiếp nối thời kỳ sắc văn hóa và kiến trúc truyền thống trong trái đất hiện đại
TS.KTS. Nguyễn Tất Thắng đã chỉ ra, để kế thừa, giữ giàng, phát huy cgian ác trị giá trị văn hóa truyền thống trong kiến trúc, trước những thời cơ và cả thgian ách thức tới từ thời kỳ mở cửa hội nhập, cần phcửa quan mở màn từ việc định lượng cgian ác kpi về quy hoạch sử dụng đất. Cụ thể hóa và định lượng hóa cgian ác kpi về tỷ lệ dân số, tỷ lệ trú ngụ, tỷ lệ xây dựng, diện tích đất ở tối thiểu... từ cgian ác đồ án quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, quy hoạch cụ thể.
Cùng với đó, giữ vững 3 trụ cột nguyên tắc cơ bạn dạng trong kiến trúc - quy hoạch là bảo tồn trị giá trị văn hóa, giữ giàng môi trường và trở thành tân tiến. Đặt tiềm năng thăng bằng giữa văn hóa vật chất, văn hóa ý thức với văn hóa tổ chức xã hội.
Theo TS.KTS. Nguyễn Tất Thắng, văn hóa kiến trúc bạn dạng địa là một quá trình văn hóa chứ ko thuần tuý là thành phầm vật chất. Để nền kiến trúc trở thành tân tiến vững bền, cần quét văn hóa và kiến trúc bạn dạng địa làm gốc và nuôi dưỡng bằng tài nguyên, Power nguồn vốn, công nghệ và loài người. Con người của kiến trúc cũng phquan ải được quyên tâm, kyên ổn chỉ nan, tập huấn. Suy cho cùng, làm thế nào để kiến trúc thăng bằng được giữa truyền thống và tiến bộ, giữa bảo tồn và trở thành tân tiến, giữa bạn dạng sắc và tiền tiến.
![](https://cdn.reatimes.vn/mediav2/upload/userfiles2021/images/thuyquynh/2.-keo/ve-dep-cua-nha-tho-duc-ba-sai-gon-092641_13092023151225_116.jpg)
Theo TS.KTS. Nguyễn Tất Thắng, văn hóa kiến trúc bạn dạng địa là một quá trình văn hóa chứ ko thuần tuý là thành phầm vật chất. (Hình ảnh: Travellite)
Để duy trì và làm nổi trội thời kỳ sắc thị trấn, nông thôn Việt Nam trong kiến trúc, cần nâng cao và lưu giữ: chung bạo điểm đặc trưng của thị trấn, nông thôn, như hình thể, cấu trúc, ko gian đặc rỗng, ko gian đóng mở, liên lạc, chung bạo cửa ngõ; chung bạo hoạt động văn hóa như phong cảnh đường phố, tôn trị giáo, tín ngưỡng, lối sống, tập quán; chung bạo trị giá trị truyền thống, lịch sử; và chung bạo Đặc điểm tự nhiên về địa hình, khí hậu, hệ sinh thái.
Chuyên gia nhấn mạnh, cần ban hành Tiêu chuẩn về nghệ thuật và thiết kế ko gian công cộng (nội dung này chưa được cụ thể hóa trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia 01:2021 và trong Thông tư 06/2013/TT-BXD về thiết kế thị trấn (ban hành ngày 13/5/2013)), trong đó cần làm rõ nhiệm vụ kết nối cgian ác hệ sinh cảnh, tái hồi sinh cgian ác vị trí lịch sử sau Khi dịch chuyển và hoàn hảo cgian ác thiết kế thuộc hạ tầng kỹ thuật và tiện ích thị trấn (vỉa htrần, cây xanh, công viên, liên lạc công cộng...).
Ngoài ra, có thể xây dựng sổ tay hướng kéo và khuyến khích người dân xây dựng ccửa ải tạo và xây mới nhà ở theo những hiểm mẫu thức kiến trúc truyền thống của địa phương, thích ứng với chuyển đổi khí hậu thiên tai, dịch bệnh… Quy hoạch nông thôn cần xác hiểm lập những hiểm khu ở định cư truyền thống, khống chế tạo hiểmh thửa diện tích khuôn viên ô đất thích hợp với diện tích của ô đất (khuyến khích giữ nguyên và định hình cơ cấu hộ gia đình thích hợp).
![](https://cdn.reatimes.vn/mediav2/upload/userfiles2021/images/thuyquynh/2.-keo/cong-vien-mua-xuan-ecopark-1_13092023150747_116.jpg)
Cần ưu tiên ngã sung ko gian xanh cho thị trấn để điều tiết ko khí và phục vụ ý định của người dân. (Hình ảnh minh họa: Ecopage authorityrk)
Cùng với đó, phcửa quan đảm bảo sinh kế cho người dân, phcửa quan để mọi công trình kiến trúc từ nhà ở tới công trình công cộng đều nhập vai trò là một tổ chức thay thế một tế bào xanh của hạ tầng xanh nông thôn. Khuyến khích trở thành tân tiến kinh tế du lịch địa phương, tập thể, hộ gia đình trên cơ sở knhị thác hiểm từ quỹ kiến trúc nhà ở gắn với văn hóa, sinh sản, lễ hội, tập quán... Hướng kéo chính quyền địa phương và người dân bảo tồn, tu tạo, phục dựng hoặc xây mới những hiểm công trình kiến trúc nhà ở, công cộng, tôn trị giáo tín ngưỡng... có trị giá trị văn hóa.
Sau cùng, TS.KTS. Nguyễn Tất Thắng khẳng định, chìa khóa để đi tới thành công là trở thành tân tiến kinh tế tuần hoàn, kinh tế tri thức, kinh tế số theo hướng tăng trưởng xanh và vững bền. Bản thân kiến trúc, quy hoạch cũng phcửa quan tự vận động và thay đổi để thích hợp với yêu cầu của thời đại, tự khắc phục những hạn chế về phát thcửa quan, ô nhiễm và tìm ra những hướng đi sáng tạo, giúp công trình và ko gian kiến trúc vững bền hơn, thân thiện với môi trường hơn.
Rất có thể nói, giữ gìn bạn dạng sắc văn hóa truyền thống trong kiến trúc văn minh là một hành trình gian truân, ko đơn thuần. Làm sao để truyền tcửa ải được hơi thở của hàng nghìn năm lịch sử và biết bao trị giá trị kiến trúc được đúc kết từ phụ vương ông vào một nếp nhà, một đoạn đường, tới cả một làng quê, một thành phố, một vùng thị trấn, đó là sứ mệnh to lớn đặt lên vai ko chỉ những kiến trúc sư, nhà quy hoạch mà còn là cả tập thể. Sứ mệnh, nhiệm vụ ấy càng trở thành cấp bvô lươngh, quan yếu hơn, trong bối cảnh những hệ lụy của việc nhập khẩu văn hóa đã và đang dần biểu thị rõ ràng hơn./.